Trên thông số của mọi máy siết bu lông dùng pin hiện nay luôn có hai con số mô-men khác nhau là lực siết (fastening torque) và lực tháo (nut-busting torque), và hai con số này thường chênh nhau từ vài chục tới vài trăm Nm trên cùng một máy — hiểu đúng lực siết và lực tháo bu lông là bước đầu tiên để so sánh máy cho chính xác.
Nhiều người mua máy, kể cả bộ phận mua hàng của doanh nghiệp, thường nhầm lẫn khi đặt con số lực tháo của máy này cạnh con số lực siết của máy khác rồi kết luận máy nào mạnh hơn — nhưng thực chất hai thông số đo hai việc khác nhau, và thông số hãng Mỹ còn ghi theo đơn vị ft-lbs thay vì Nm.
Bài viết này của Hoàng Long Vũ giải thích sự khác nhau giữa lực siết và lực tháo, cách đổi ft-lbs sang Nm và cách đọc thông số máy siết bu lông Milwaukee cho đúng.
Lực Siết Là Gì
Lực siết (fastening torque) là mô-men xoắn tối đa mà máy tạo ra khi vặn bu lông theo chiều siết vào, tức là mức lực máy có thể đưa vào mối ghép trong điều kiện làm việc bình thường. Đây là thông số cần đối chiếu với mô-men siết khuyến nghị của bu lông — ví dụ theo bảng tra lực siết bu lông của Hoàng Long Vũ, bu lông cấp bền 8.8 cỡ M20 cần khoảng 402 Nm, nên máy dùng cho bu lông cỡ này cần có lực siết vượt mức đó.
Lực Tháo Là Gì Và Vì Sao Luôn Cao Hơn Lực Siết
Lực tháo (nut-busting torque, còn gọi là lực phá ốc) là mô-men xoắn tối đa mà máy tạo ra theo chiều tháo ra, thường ở chế độ mạnh nhất của máy, và luôn được hãng công bố cao hơn lực siết. Lý do là bu lông đã siết lâu ngày thường bị gỉ, bám bẩn hoặc kẹt ren, nên cần một lực lớn hơn lực siết ban đầu để phá được liên kết đó — đây là việc thợ sửa chữa, bảo trì gặp hằng ngày khi tháo ốc bánh xe, bu lông kết cấu hay bệ máy.
Một số máy Milwaukee còn có chế độ tháo bu lông riêng: theo thông tin của Milwaukee cho máy M18 FHIW2F12, chế độ 4 cung cấp lực tháo tối đa rồi tự giảm tốc độ xuống 750 vòng/phút để người thợ kiểm soát tốt khi bu lông vừa được phá ra, tránh làm văng đai ốc.
Bảng So Sánh Lực Siết Và Lực Tháo Bu Lông Của Máy Milwaukee
Bảng dưới đây tổng hợp hai thông số theo công bố của Milwaukee cho các máy siết bu lông đang phân phối tại Hoàng Long Vũ, cho thấy khoảng chênh giữa lực tháo và lực siết thay đổi khá lớn tùy từng dòng máy, nên không thể suy ra con số này từ con số kia.
| Máy | Cỡ đầu | Lực siết | Lực tháo |
|---|---|---|---|
| M12 FIW2F12 | 1/2 inch | 542 Nm | 746 Nm |
| M18 FMTIW2F12 | 1/2 inch | 745 Nm | 881 Nm |
| M18 FHIW2F12 | 1/2 inch | 1.491 Nm | 2.034 Nm |
| M18 ONEFHIWF34 | 3/4 inch | 1.627 Nm | 2.034 Nm |
| M18 ONEFHIWF1 | 1 inch | 2.033 Nm | 2.400 Nm |
Đây là lý do khi so sánh hai máy, người mua cần đặt lực siết cạnh lực siết và lực tháo cạnh lực tháo: M12 FIW2F12 có lực tháo 746 Nm nghe như ngang ngửa lực siết 745 Nm của M18 FMTIW2F12, nhưng nếu so đúng cặp thì lực siết của M12 FIW2F12 là 542 Nm, thấp hơn rõ rệt.
Cách Đổi ft-lbs Sang Nm
Các hãng Mỹ như Milwaukee công bố mô-men theo đơn vị ft-lbs (foot-pound) trên thị trường Mỹ, trong khi thị trường châu Âu và châu Á dùng Nm, và hệ số quy đổi là 1 ft-lbs bằng khoảng 1,356 Nm.
Ví dụ máy siết M12 FUEL Stubby đầu 1/2 inch được Milwaukee công bố trên thị trường Mỹ với lực tháo tới 550 ft-lbs, nhân với 1,356 ra khoảng 746 Nm — đúng bằng con số lực tháo 746 Nm mà Milwaukee công bố bằng Nm cho dòng máy M12 đầu 1/2 inch ở thị trường châu Á – Thái Bình Dương.
| ft-lbs | Nm (làm tròn) |
|---|---|
| 100 ft-lbs | 136 Nm |
| 250 ft-lbs | 339 Nm |
| 550 ft-lbs | 746 Nm |
| 1.000 ft-lbs | 1.356 Nm |
| 1.500 ft-lbs | 2.034 Nm |
Chiều ngược lại, muốn đổi Nm sang ft-lbs thì chia cho 1,356 hoặc nhân với khoảng 0,738 — nhờ đó người mua có thể so sánh trực tiếp thông số ghi trên tài liệu tiếng Anh với thông số trên trang sản phẩm tiếng Việt mà không bị lệch đơn vị.
Chọn Máy Theo Lực Siết Và Lực Tháo Bu Lông Cần Thiết
Cách chọn máy hợp lý là đi từ con bu lông lớn nhất thường gặp: theo bảng tra lực siết cấp bền 8.8, bu lông M12 cần khoảng 79 Nm, M16 khoảng 198 Nm, M20 khoảng 402 Nm, M24 khoảng 865 Nm và M30 khoảng 1.719 Nm, nên lực siết của máy cần vượt mức của bu lông lớn nhất, còn lực tháo cần dư thêm để phá được bu lông đã gỉ hoặc siết lâu ngày.
Đối chiếu với bảng thông số ở trên, dải bu lông tới khoảng M20 nằm trong khả năng của các máy đầu 1/2 inch mô-men trung bình như M12 FIW2F12 và M18 FMTIW2F12, dải tới khoảng M24 cần máy mô-men cao như M18 FHIW2F12, còn bu lông M30 trở lên là việc của các máy đầu 3/4 inch và 1 inch — đây là mức tham khảo cho việc chọn máy, không thay thế mô-men do nhà sản xuất thiết bị quy định cho từng mối ghép.
Máy Siết Có Siết Đúng Lực Theo Bảng Tra Không
Máy siết bu lông dạng va đập không phải dụng cụ đo lực, nên lực siết công bố là mức tối đa máy có thể tạo ra chứ không phải lực chính xác đặt lên từng con bu lông — lực thực tế còn phụ thuộc vào thời gian bóp cò, chế độ đang chọn, mức pin và độ cứng của mối ghép.
Với mối ghép yêu cầu mô-men cụ thể như ốc bánh xe hay bu lông kết cấu, quy trình đúng là siết sơ bằng máy rồi siết lực cuối và kiểm tra bằng cần siết lực, ví dụ cần siết lực điện tử Milwaukee M12 ONEFTR12.
Tham khảo thêm: Công nghệ và tính năng tiên tiến trên máy siết bu lông
Hoàng Long Vũ — Đại Lý Phân Phối Milwaukee Chính Hãng
Hoàng Long Vũ là đại lý ủy quyền của Milwaukee Việt Nam, phân phối đầy đủ dòng máy siết bu lông Milwaukee từ đầu 3/8 inch tới 1 inch cùng cần siết lực điện tử, có CO, CQ và hóa đơn VAT cho khách hàng doanh nghiệp. Phạm vi phục vụ tập trung tại TP.HCM, Đồng Nai và Đà Nẵng, nơi Hoàng Long Vũ có điểm bán hàng và trung tâm bảo hành Milwaukee.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Lực Siết Và Lực Tháo Bu Lông
Khi chọn máy siết bu lông nên nhìn lực siết hay lực tháo?
Nhìn cả hai theo đúng việc: công việc chủ yếu là lắp ráp, siết mới thì lực siết là thông số chính, còn công việc chủ yếu là sửa chữa, tháo bu lông gỉ hay ốc bánh xe đã chạy lâu thì lực tháo mới là thông số quyết định.
1 ft-lbs bằng bao nhiêu Nm?
1 ft-lbs bằng khoảng 1,356 Nm, nên muốn đổi từ ft-lbs sang Nm chỉ cần nhân với 1,356, còn đổi từ Nm sang ft-lbs thì chia cho 1,356.
Máy có lực siết lớn hơn có làm hỏng bu lông nhỏ không?
Có thể, nếu người thợ bóp cò ở chế độ mạnh nhất quá lâu — đây là lý do nhiều máy Milwaukee có chế độ nhiều cấp và chế độ tự ngắt ở lực thấp, giúp hạn chế siết quá tay làm giãn hoặc tuôn ren bu lông nhỏ.
Mua máy siết bu lông Milwaukee chính hãng ở đâu?
Hoàng Long Vũ là đại lý ủy quyền của Milwaukee Việt Nam, phân phối máy siết bu lông và cần siết lực chính hãng kèm CO, CQ, hóa đơn VAT, và khách hàng có thể liên hệ hotline bên dưới để được tư vấn chọn máy theo cỡ bu lông và loại việc thực tế.
Hotline / Zalo: 0932 632 563
Website: hoanglongvu.com
Tham khảo thêm: Máy siết bu lông dùng pin loại nào tốt đáng mua hiện nay?
